İlk Kez Gördük: Gezegenler Böyle Doğuyor! (James Webb Şoku)

Описание: Yüzyıllardır gökyüzüne baktık. Yıldızların nasıl doğduğunu kısmen anladık. Binlerce ötegezegen keşfettik. Ama bir şeyi hiç görmedik:

Bir gezegen sisteminin doğduğu anı.

James Webb Uzay Teleskobu ve ALMA’nın ortak gözlemleri sayesinde, Orion Bulutsusu’nda yer alan HOPS-315 adlı genç yıldızın etrafında gezegen oluşumunun en erken evresine tanıklık ediyoruz.

Bu keşif neden önemli?
• İlk kez gazın uzayda katıya dönüştüğü an gözlemlendi.
• Silikon monoksit gazı ve kristal silikatlar aynı anda tespit edildi.
• Gezegen oluşumunun 150.000 yıl gibi inanılmaz erken bir aşamada başladığı görüldü.
• Klasik Class II evresi modelleri ciddi biçimde sorgulanıyor.
• Yoğuşma dizisi teorisi ilk kez doğrudan gözlemsel kanıt buldu.

Belki de biz, bir zamanlar HOPS-315 gibiydik.
Ve belki de gezegen oluşumu evrende sandığımızdan çok daha sıradan.


KAYNAKÇA (Bilimsel Dayanaklar)

McClure, M. K. et al. – James Webb observations of early planet formation (Nature Astronomy, 2024).

van ’t Hoff, M. L. R. et al. – ALMA observations of protostellar disks (ApJ Letters).

Herschel Orion Protostar Survey (HOPS) – Stutz, A. et al., 2013.

Lodders, K. (2003). Solar System abundances and condensation temperatures.

Grossman, L. (1972). Condensation in the primitive solar nebula.

ALMA Observatory technical reports on protostellar disk chemistry.

NASA Exoplanet Archive (Ötegezegen istatistikleri).

Morbidelli, A. – Planetesimal formation and early solar system dynamics.

Weidenschilling, S. J. (1977). Aerodynamic processes in the solar nebula.

Johansen, A. et al. (2007). Streaming instability and planetesimal formation.