Döne Döne Gazeli - Necati Bey

Описание: Döne Döne Gazeli - Necati Bey

1. Çıkalı göklere âhum şereri döne döne
Yandı kandîl-i sipihrüñ ciğeri döne döne
2. Ayağı yir mi basar zülfüne ber-dâr olanuñ
Zevk ü şevk ile virür cân u seri döne döne
3. Şâm-ı zülfünle gönül mısrı harâb oldı diyü
Saña iletdi kebûter haberi döne döne
4. Sen durup raks urasın karşuña ben boynum egem
İne zülfüñ koca sen sîm-beri döne döne
5. Ka ‘be olmasa kapuñ ay ile gün leyl ü nehir
Eylemezlerdi tavaf ol güzeri döne döne
6. Sen olasın diyü yir yir asılup âyineler
Gelene gidene eyler nazarı döne döne
7. Ey Necâtî yaraşur mutribi şeh meclisinüñ
Raks urup okıya bu şi’r-i teri döne döne

ANALİZİ:
Bu konunun özeti, *Divan şiirinde "döne döne" redifinin kullanımı, bu redifi ilk kullanan şair olan Necâtî Bey'in önemi ve bu gazelin sanatsal özellikleri* üzerine yoğunlaşmaktadır.

İşte konunun ana hatları:

1. *"Döne Döne" Redifinin Kökeni ve Etkisi:*
"Döne döne" redifi, halk dilinden alınmış ve şairlere yeni ufuklar açan, orijinal hayallere elverişli bir ikilemedir.
Bu redifi Divan şiirinde ilk kullanan, Necâtî Bey olmuştur ve bu gazel ona şöhretin kapılarını açmıştır.
Redifin sağladığı ahenk ve sanatsal elverişlilik nedeniyle Bâkî, Mihrî Hatun, Üsküplü Zarî gibi çağdaşı ve sonraki dönem şairler tarafından bu gazele 17'den fazla nazire yazılmıştır.

2. *Necâtî Bey'in Yeri:*
Asıl adı İsa olan Necâtî Bey, Dîvan şiirinin temellerini atanlardan ve ona *millî bir kimlik* kazandıran bir şahsiyet olarak nitelenir. Bu sebeple devrinde "**husrev-i Rûm**" olarak anılmıştır.
Necâtî Bey, klasikleşme öncesi dönemin zirvelerinden biri kabul edilirken, Bâkî klasikleşme döneminin aynı çizgide yer alan zirvesidir.

3. *Gazelin İçeriği ve Üslubu:*
Gazelin genel konusu, *aşkın verdiği acı* ve sevgiliye duyulan **özlemdir**.
Necâtî Bey'in gazelinde duygu ön plandadır ve bu durum şiirde *'yakıcılık'* özelliğini belirginleştirir.
Gazel, beyitleri arasında *konu bütünlüğünü (yek-ahenk)* sağlamaya özen gösterir.
Necâtî Bey, şiirde anlam derinliği sağlamak için genellikle *teşbih, teşhis, istiare ve hüsn-i ta'lîl* gibi edebî sanatları kullanmıştır. Örneğin, sevgilinin kapısının Kâbe'ye benzetilmesi ve ay ile güneşin burayı tavaf etmesi bu sanatlara örnektir.

4. *Necâtî ve Bâkî Karşılaştırması:*
**Necâtî**, içe dönük ve duygusal bir şairdir; gazelinde konu bütünlüğüne (yek-ahenk) önem verir.
*Bâkî* ise daha çok şekil kaygısı güder; redifin peşinden giderek birbirinden güzel hayaller yakalamaya çalışmış, bu nedenle onun gazelinde konu bütünlüğü Necâtî kadar belirgin değildir.