มหาชนกชาดก ช่วงจบ

Описание: มหาชนกชาดก (พระมหาชนก) เป็นเรื่องราวในลำดับที่ ๒ ของทศชาติชาดก (๑๐ พระชาติสุดท้ายก่อนตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้า) ซึ่งชาตินี้พระองค์ทรงบำเพ็ญ วิริยบารมี หรือ ความเพียรพยายาม อย่างยิ่งยวด
เรื่องราวแบ่งออกเป็น ๓ ช่วงสำคัญ ดังนี้:

ช่วงที่ ๑: กำเนิดและการพลัดพราก พระมหาชนกเป็นโอรสของกษัตริย์เมืองมิถิลา บิดาถูกพระอนุชา (พระโปลชนก) ยึดอำนาจและปลงพระชนม์ พระมารดาซึ่งกำลังทรงครรภ์ต้องหนีไปอาศัยอยู่เมืองกาลจำปากะ โดยได้รับการอุปการะจากพราหมณ์ทิศาปาโมกข์ เมื่อพระมหาชนกเติบโตและทราบความจริง พระองค์ตั้งปณิธานว่าจะกลับไปทวงราชสมบัติคืน แต่ต้องการทุนรอน จึงขอลาพระมารดาไปค้าขายทางเรือสำเภา

ช่วงที่ ๒: ความเพียรกลางมหาสมุทร (ฉากสำคัญที่สุด) ระหว่างเดินทางเกิดพายุใหญ่ เรือสำเภาล่ม ผู้คนจมน้ำตายหรือตกเป็นอาหารของสัตว์น้ำ แต่พระมหาชนกไม่ละความเพียร ทรงว่ายน้ำในมหาสมุทรอยู่ถึง ๗ วัน ๗ คืน โดยไม่เห็นฝั่ง

นางมณีเมขลา เทพธิดาผู้รักษามหาสมุทร เห็นความเพียรนั้นจึงเหาะมาทดสอบถามว่า "ท่านจะพยายามว่ายน้ำไปทำไม ในเมื่อมองไม่เห็นฝั่งเลย พยายามไปก็ตายเปล่า"

พระมหาชนกตรัสตอบด้วยพุทธภาษิตที่โด่งดังว่า:

"บุคคลเมื่อกระทำความเพียร แม้จะตายก็ชื่อว่าไม่เป็นหนี้ในระหว่างหมู่ญาติ เทวดา และบิดามารดา... บุคคลลูกผู้ชายพึงเพียรไปเถิด อย่าได้เบื่อหน่าย เราเห็นผลแห่งการกระทำความเพียรนั้นแล้ว"

นางมณีเมขลาซาบซึ้งในสัจจะวาจาและความเพียร จึงอุ้มพระมหาชนกไปส่งยังอุทยานเมืองมิถิลา

ช่วงที่ ๓: การครองราชย์และอุบายต้นมะม่วง ในขณะนั้น กษัตริย์เมืองมิถิลาสวรรคตและไม่มีรัชทายาท จึงมีการปล่อยราชรถเสี่ยงทาย (ปุษยรถ) ราชรถมาเกยที่พระมหาชนกซึ่งบรรทมหลับอยู่ พระองค์จึงได้รับอัญเชิญขึ้นครองราชย์ และอภิเษกสมรสกับ พระนางสีวลีเทวี

ภายหลัง พระมหาชนกได้บทเรียนจาก "ต้นมะม่วง ๒ ต้น":

ต้นที่มีผลดก ถูกผู้คนรุมทึ้ง หักกิ่งก้านจนโค่นล้มเพื่อแย่งชิงผล

ต้นที่ไม่มีผล กลับยืนต้นตระหง่าน แข็งแรง ร่มรื่น ไม่มีใครทำลาย

พระองค์ทรงตระหนักว่า "ราชสมบัติเปรียบเหมือนต้นไม้มีผล เป็นที่มาของภัยอันตราย การออกบวชเปรียบเหมือนต้นไม้ไม่มีผล ปลอดภัยและสงบสุข" ในบั้นปลายพระองค์จึงตัดสินใจสละราชสมบัติออกผนวช (เนกขัมมะ) แม้พระนางสีวลีจะพยายามยื้อยุดเพียงใดก็ตาม