Histori me Zhurmues - Viti 1956 - Emisioni 1 - Sezoni 1 (04 Janar 2009)

Описание: Nje program nga pandi Laco

Në fillim ishte kinemaja, pastaj televizioni. Ato na ushqenin me kronika gri, me shumë propagandë dhe pak të vërteta. Fjala zhurmues ka ngacmuar në memorien tuaj, ka bërë zhurmë në skutat e thella të kujtimeve duke sjellë në imagjinatë televizorin Iliria bardhë e zi. Një televizor me një bandë të vetme, atë të VHF-së. Bandën tjetër UKF e sajuan me atë që quhej “kanaçe e grupit”. Kështu netëve ngriheshin antenat dhe mundoheshin të eleminonim zhurmuesin e kanaleve të huaja televizive. Por cili ishte zhurmuesi që bënte lavazhin e mendjeve?

Viti 1956 ishte viti i krizës komuniste në të gjithë Europën. Stalini ka vdekur në vitin 1953 dhe nga Bashkimi Sovjetik kanë mbërritur fjalë se ka përfunduar era staliniane. Në kongresin e 20-të të Partisë Komuniste në Bashkimin Sovjetik, Nikita Krushov, sekretari i partisë dënon krimet e Stalinit në një raport sekret i cili nuk bëhet i njohur në Shqipëri. Por në Shqipëri është ende i fortë kulti i individit.

Njazi Jaho ka qenë një nga pjesëmarrësit në konferencën e partisë së Tiranës në vitin 1956-të. Për diskutimin e tij kritik ai u cilësua si element antiparti. Madje u dënua dhe u përjashtua nga partia.
Pandi Laço: Është thënë se Konferenca e Tiranës është nxitur dhe frymëzuar nga jugosllavët, nga ambasada e saj në Tiranë?

Njazi Jaho: Është e vërtetë që është thënë, por nuk është e vërtetë që është organizuar nga jugosllavët apo nga agjentët e tyre. Konferenca e Tiranës është rezultat i një përgatitje paraprake të shumë organizatave të partisë së Tiranës. Orjentimi ishte që para konferencës së partisë së Tiranës që u mbajt në Prill të vitit 1956-të, organizatat bazë të partisë duhet të analizonin punën e tyre, të zgjidhnin delegatët për në konferencën e partisë, të ngarkuar këta që të sqaronin shumë çështje që kishin dalë në organizatën bazë të partisë. Madje edhe të diskutonin çështjet që shqetësonin në atë kohë partinë dhe vendin. Do të ishte absurde të mendohej se 270 organizata bazë të partisë së Tiranës të manipuloheshin nga agjentë jugosllavë. Do të ishte absurde të mendohej se kjo agjenturë kishte penetruar kaq thellë saqë të përmbyste çdo gjë dhe të vinte në lëvizje qindra delegatë.

Pandi Laço: Çfarë kërkuan komunistët e organizatave bazë në këtë konferencë?

Njazi Jaho: Prej kohësh ishin grumbulluar pakënaqësi që çdo ditë e më tepër akumuloheshin. Në aspektin ekonomik kishte pakënaqësi lidhur me standartin dhe pagat e pununjosve dhe në mënyrë të veçantë lidhur me privilegjet e bllokut të udhëheqjes së partisë.

Pandi Laço: Pra ishte krijuar blloku?

Njazi Jaho: Blloku ishte krijuar dhe tregonte se një pjesë e udhëheqjes kishte filluar të përfitonte privilegjet e mundshme të asaj kohe. Në aspektin e brendshëm të partisë delegatët kritikuan probleme të mprehta të mungesës së demokracisë brenda partisë në kundërshtim kjo me tezat marksiste leniniste që brenda partisë duhet të ekzistojë demokracia. Në aspektin e jashtëm çështja e kongresit të një 20-të luante gjithashtu një rol të rëndësishëm sepse në kongresin e 20-të ishte goditur kulti i Stalinit. Delegatët kërkonin të dinin si qëndronte çështja e Stalinit dhe pse nuk bëhej publik Kongresi i 20-të i partisë. U bënë gjithashtu pyetje nëse ekzistonte kulti i Stalinit dhe në ç’mënyrë dhe ç’pasoja kishte ai. Në aspektin e brendshëm dhe të luftës së klasave u kërkua që të rishikohej pozicioni lidhur me përjashtimin e ish-udhëheqësve të partisë, duke filluar nga Bedri Spahiu, Tuk Jakova dhe Sejfulla Malshova të cilët ishin dënuar. Madje në konferencën e Partisë së Tiranës u arrit deri atje sa të kërkohej rehabilitimi i tyre.
*Ky material është pjesë përbërëse e arkivës së Televizionit Klan për periudhën 2002-2012 që do të publikohet në kanalin e ri në YouTube /RTV Klan Arkiv. /tvklan.al