Şanlıurfa Hilvan Nevali Çöri Antik Yerleşimi - Dr. Murat

Описание: Nevali Çöri unutulmuş ve yok edilmiş bir tarihin öyküsüdür. Soz zamanların tarih anlayışını değiştiren Göbeklitepe'den hemen hemen sonra ortaya çıkan bu antik yerleşim, O'ndan farklı olarak sadece bir kült merkezi değil bir yaşam alanıdır. Yapılan incelemeler bu yerleşimin M.Ö. 8500 ile 7500 yılları arasında kullanıldığını göstermektedir. Yani bir baraj gölü altına gömdüğümüz bu tarih yaklaşık olarak 10.000 yaşındadır.

Nevali Çöri Şanlıurfa’nın Hilvan ilçesine bağlı Güluşağı köyü yakınlarında bulunan bir höyük idi. Burası Atatürk Baraj gölü alanı içinde kaldığı için yapılan kurtarma kazıları ile açığa çıkarılmıştır. Ne yazık ki önemi anlaşılamamış olan yerleşim şu anda baraj gölünün suları altında kalmış olup, kurtarılabilen eserler Şanlıurfa Arkeoloji Müzesinde özel bir bölümde sergilenmektedir.

Nevali Çöri Höyüğü, Fırat Nehri'ne dökülen Kantara Deresinin iki yanında bulunmaktaydı. Yerleşim bir daha büyük olan iki bölümden oluşmaktaydı. Doğuda olan büyüğü olan Nevali Çöri I, batıdaki küçük olan Nevali Çöri II olarak adlandırılmıştır. Yerleşimin en aktif olduğu dönemde burada yaklaşık bin kişinin yaşadığı kabul edilebilir. Alanda hem yerleşim hem dini kült merkezi olması ayrıca tarım ve hayvancılığında ilk geliştiği yerlerden olması insanların oldukça sosyal ve işbirliği içinde yaşadıklarını düşündürmektedir.

Yerleşmenin arkeolojik olarak en önemli tabakaları, beş yapı katı olarak izlenen, Nevali Çori I olarak tanımlanan kesimdeki Çanak Çömleksiz Neolitik Çağ tabakalarıdır. Bu tabakalarda yürütülen kazı çalışmaları ve buluntular üzerinde yapılan analizler, Nevali Çori neolitik halkının esas olarak avcı - toplayıcı yaşam tarzını sürdürmekle birlikte, tarım ve hayvancılık yaptığını da ortaya koymaktadır. Özellikle, Göbekli Tepe, Urfa – Yeni Mahalle, Karahan, Sefer Tepe, Hamzan Tepe ve Taşlı Tepe gibi arkeolojik alanlarda benzerleri görülen T biçimli sütunların yer aldığı kült binası önemli bir keşif olmuştur.

Nevali Çöri Höyüğü, 1980 yılında Hans Georg Gebel başkanlığındaki bir ekibin bölgedeki yüzey araştırmaları sırasında bulunmuştur. Burayı asıl önemli yapan T şeklindeki dikilitaşlar oldukça ilginçtir. Kutsal kült alanı çevresi ve içinde yer almaktadırlar. Boyları 2,3 - 2,5 metre kadar olup üzerlerinde çeşitli i insan ve bitki motifleri vardır. İki adet dikilitaş arasından girilen tapınak alanı yaklaşık 7,5 x 8 metre boyutlarındadır. Tabanlarda kanallar bulunmuştur. Dikilitaşlar üzerinde özellikle insan elleri betimlenmiştir. Yani T şeklindeki dikilitaşları üst kısmı insanların başını gövde insan gövdesini temsil etmekte eller taşın üzerine kazılmakta ama ayaklar ise hiç görülmemektedir. Nevali Çori kazılarında ortaya çıkarılan "kutsal alan" yada "kült yapısı" olarak tanımlanan yapılara Anadolu'da Çayönü, Hallan Çemi, Göbeklitepe'de de rastlanmaktadır. Güneybatı Asya'nın Neolitik Çağ'ındaki dinsel yaşantıyı ortaya çıkaran bu yapılar, tapınç gereksinimleri doğrultusunda, görece anıtsal boyutlarda, Göbekli Tepe'de gerçek anlamda anıtsal boyutlarda, özenli, farklı mimari tekniklerle yapılan ve zengin bir iç dekora sahip olan "sıradışı" yapılar olarak karşımıza çıkmaktadır.

Nevali Çöri'de yaşayanlar hem avcı hem de üreticiydi. Yapılan kazılarda bulunan kemiklere göre en çok ceylan, geyik, domuz, yaban keçisi, yaban koyunu avlıyorlardı. Aynı zamanda koyun, keçi ve domuzu evcilleştirmişlerdi. Mezopotamya’da hayvanların ilk evcilleştirildiği yer olarak kabul edilen Nevali Çöri'de bu başarı M.Ö. 8500 civarında kazanılmıştı. Bölgede ilk tarımsal faaliyetlerde bu bölge de yapılmış olup, araştırmalarda buğday, arpa, mercimek, bezelye, burçak, bakla, yetiştirildiği ispatlanmıştır. Toplayıcı faaliyet olarak da antep fıstığı, badem, üzüm, tüketiyorlar ve bu ağaçların bakımlarını da yapıyorlardı. Tarihi katların incelenmesi tarım ve hayvancılık faaliyetlerinin artması ile avcılığın azaldığını ve verimin gittikçe arttığını göstermektedir.

Nevali Çöri'den geriye kalan bazı tarihi buluntuları oldukça güzel düzenlenmiş olan Şanlıurfa Arkeoloji Müzesi'nde görebilirsiniz.

· Abone Ol: https://is.gd/TasKaya

Tüm Oynatma Listeleri: https://is.gd/TasKayaVideolar
Tr UNESCO Dünya Mirası Listesi: https://is.gd/UNESCOTasKaya
Tr UNESCO Dünya Mirası Adayları Listesi: https://is.gd/UNESCOAdayTasKaya
Tr Antik Kentler Listesi: https://is.gd/AntikKentTasKaya
Tr Müzeler Listesi: https://is.gd/MuzeTasKaya
Ankara Gezi Videoları Oynatma Listesi: https://is.gd/AnkaraTasKaya
Antalya Gezi Videoları Listesi: https://is.gd/AntalyaTasKaya
Erzincan Gezi Videoları Oynatma Listesi: https://is.gd/ErzincanTasKaya
İstanbul Gezi Videoları Listesi: https://is.gd/IstanbulTasKaya
İzmir Gezi Videoları Listesi: https://is.gd/IzmirTasKaya
Muğla Gezi Videoları Listesi: https://is.gd/MuglaTasKaya
Tunceli Gezi Videoları Oynatma Listesi: https://is.gd/TunceliTasKaya