45.SAFHA - İLK TARİKAT OLUŞUMU VE DERSLERİN VERİLMESİ

Описание: Bu video, “Gizli Hazinenin Aynası” eserinden hareketle Seyr-i Sülûk’un kırk beşinci safhası olan “İlk Tarikat Oluşumu ve Derslerin Verilmesi” konusunu ele almaktadır.
Bu derste; bir müridin mürşid-i kâmil rehberini bulup intisap ettiğinde, yolun iki temel kural üzere kurulduğu anlatılmaktadır:
Sabırla bâtına göre seyretmek ve hakikatler açıklanmadıkça soru sormayarak sükût–teslimiyet üzere yürümek. Bu iki esasın, seyr-i sülûkün emniyet ve edep çizgisini koruyan ana çerçeve olduğu vurgulanmaktadır.
Safhada ayrıca; tarikata girişte vazgeçilmez temel olan şeriatın yeri açıkça konur. Şeriatsız bir yola çıkmanın, kulun “hakikate gidiyorum” zannıyla farkında olmadan sapmaya sürüklenebileceği; şeytanın meclisleri bozma, yolları karıştırma ve Allah yolunda olanları çevirmeye çalışma mesleği hatırlatılır. Bu sebeple şeriatın tarikat yolunda koruyucu kalkan, tarikatın ise hakikatin edep ve intizam kapısı olduğu beyan edilir: Şeriat sağlam olmadıkça tarikat selâmet vermez; tarikat olmadan da hakikat kapısı açılmaz.
Derste kitap ve hikmet arasındaki ilişki de bina misaliyle izah edilir:
• Şeriat (temel) ve Tarikat (ikinci kat) ilimleri “kitabın nuru” ile açılır.
• Hakikat (iç mânâ) ve Marifetullah (zirve) ilimleri ise “hikmetin nuru” ile açılır.
Şeriatın ibadet–muâmelât–ukûbat hükümlerini; tarikatın nefis ve ruh makamlarını; hakikatin kâinattaki cisimlerin öz ve düzenini; marifetullahın ise kulda Allah’ı tanıma şuurunu inşa eden ilim olduğunu beyan eder.
Müridin mürşide teslimiyeti üzerinde durularak; müridin tarikatta “ölü gibi” teslimiyet göstermesinin, ancak mürşidin ehliyetinin alâmetlerle bilinmesi hâlinde selâmet vereceği ifade edilir. Ehil olmadığı hâlde mürşidlik iddiasında bulunanların, kulları dalâlete sürükleyebileceği; bu yüzden sözden ziyade amelin neticesine bakılması gerektiği misallerle açıklanır.
Safhanın ana gövdesinde, tarikat hâlinin ilk zuhûru hicret vakti üzerinden ele alınır. Peygamberimiz (sallallahu aleyhi ve sellem)’in hicreti; Hazreti Ebû Bekir (radıyallahu anh) ve Hazreti Ali (radıyallahu anh) efendilerimizin teslimiyet, itaat, itimat ve emanet makamlarıyla birlikte değerlendirilir. Sevr Mağarası hadisesi; korkunun nefisten değil, Resûlullah’a zarar gelmesi endişesinden doğması; “Üzülme, Allah bizimledir” hitabıyla sekînetin inmesi ve zikrin kalpte güvene dönüşmesi olarak ele alınır. Böylece tarikatın ilk derslerinin sözden önce hâl ile öğretildiği vurgulanır.
Bu safhada ayrıca; ashâbın fıtratlarının farklı oluşu sebebiyle, zikir telkininde esmâ pencerelerinin farklılaşabildiği; her birinin tecellî kapısının ayrı olsa da varılan hakikatin bir olduğu anlatılır. Böylece tarikat derslerinin, kişilerin mizacına göre tertip edilmesi hikmeti açıklanır.
Dersin ilerleyen bölümünde, Peygamberimiz (sallallahu aleyhi ve sellem)’den intikal eden ilimlerin zamanla iki ana tarik içinde belirginleştiği ifade edilir:
• Hazreti Ebû Bekir (radıyallahu anh) tariki: Zikrin hâfî (sessiz/gizli) icrası ile daha rûhânî bir usûl,
• Hazreti Ali (radıyallahu anh) tariki: Zikrin cehrî (sesli/aşikâr) icrası ile daha nefsânî bir usûl.
Bu iki yolun birbirini reddetmediği; aynı hakikate farklı istikametlerden ulaştıran iki ana çizgi olduğu belirtilir. Sessiz usûl ile sesli usûlün namazın bazı farzlarındaki kıraat misaliyle açıklanması; farklılığın ayrılık değil hikmet olduğuna işaret eder.
Safhada ayrıca; fitne dönemleriyle birlikte cemaatleşmenin belirginleşmesi, Ehli Sünnet vel Cemaat çatısında hak olanın muhafazası ve şeriat ilminin zamanla dört hak mezhep olarak kurumsallaşması üzerinde durulur. Tarikat ilminin ise siyasî şartlar sebebiyle bir dönem gizli yürüdüğü; Ehli Beyt üzerinden “imam” kavramının öne çıktığı; daha sonra şartlar değiştiğinde usûl ve derslerin on iki pîran vesilesiyle aşikâr edilip sistemleştiği ifade edilir. Böylece “imamların aslı koruduğu, pîranların ise o aslı muhafaza ederek yaydığı” mânâsı vurgulanır.
Safhanın sonunda, rûhânî (hâfî) usûl ile nefsânî (cehrî) usûl arasındaki terbiye farkı özetlenir:
Rûhânî yolda terbiye ruhtan başlar ve letaif üzerinden yürür; nefsânî yolda terbiye nefisten başlar ve nefsin yedi hâli üzerinden ilerler. Biri “sultan olarak mücadele”, diğeri “mücadele ederek sultan olma” misaliyle açıklanır. Neticede iki yolun da aynı menzile vardığı, usûllerin farklı ama istikametin bir olduğu beyan edilir.
Özetle bu derste:
• Mürid–mürşid ilişkisinin iki temel edebi: sabır ve sükût–teslimiyet
• Şeriatın tarikat yolundaki koruyucu kalkan oluşu
• Şeriat–Tarikat–Hakikat–Marifetullah ilimlerinin bina misaliyle tertibi
• Hicret ve Sevr Mağarası üzerinden ilk tarikat derslerinin zuhûru
• Hâfî ve cehrî iki ana tarik; zikirde esmâ pencerelerinin farklılığı
• Mezheplerin ve tarikat usûllerinin korunma–sistemleşme hikmeti
• Rûhânî (letaif) ve nefsânî (nefsi yedi hâl) terbiye farkı
işlenmektedir.
Bu ders, kulun şeriatla emniyete, tarikatla edepe ve intizama, hakikatle mânânın idrakine, marifetullah ile de Allah ile olmaya yöneltir.