Gwiazda Betlejemska pod lupą historyka

Описание: Errata: 1:38 jest "Septymiusza Sewera", powinno być: "Aleksandra Sewera"
Doceń naszą pracę i postaw nam kawę! https://buycoffee.to/podcasthistorykow ☕

Tradycja o Gwieździe Betlejemskiej od starożytności budziła zainteresowanie. Nagłe pojawienie się nieznanego obiektu na niebie, np. komety, było postrzegane jako zły omen i zapowiedź nieszczęść. Jak więc ta tradycja trafiła do Ewangelii Mateusza? Jakie były powody włączenia tego elementu do opowieści o narodzeniu Jezusa? Czy astronomia pomaga wyjaśnić zagadkę? Na te i inne pytania odpowiadamy w dzisiejszym odcinku, kończącym tryptyk o ewangelii dzieciństwa w Ewangelii Mateusza.

Co znajdziesz w odcinku?
00:00:00 Wstęp
00:00:25 Czy gwiazda pojawiła się przy narodzinach Aleksandra Macedońskiego i Oktawiana Augusta?
00:10:18 Gwiazda na Wschodzie czy gwiazda wschodząca?
00:22:40 Próby dopasowania fenomenów astronomicznych do Gwiazdy Betlejemskiej
01:09:18 Kometa - (prawie) zawsze zły omen
01:25:01 Gwiazda Betlejemska - połączenie biblijnego proroctwa i rzymskiej propagandy
01:39:17 Wnioski i zakończenie

Autorzy Podcastu:
Sławomir Poloczek, historyk starożytności (doktorat na Wydziale Historii UW), specjalizujący się w badaniach nad dziejami religii hebrajskiej i wczesnym chrześcijaństwem. Publikacje naukowe: https://uw.academia.edu/S%C5%82awomir...

Piotr Łapiński, historyk niepraktykujący, pasjonat historii i dobrych opowieści.

Źródła i wybrana literatura przedmiotu:
Novum Testamentum Graece et Latinae, ed. E. Nestle, K. Aland, B. Aland et al., (wyd. 26) Stuttgart 1979
Septuaginta, ed. A. Ralhfs, popr. R. Hanhart, Stuttgart 2006
Rękopisy znad Morza Martwego, tłum. oprac. P. Muchowski, Kraków 2000
Apokryfy Starego Testamentu, red. R. Rubinkiewicz, Warszawa 1999
Apokryfy Nowego Testamentu, I/1, red. M. Starowieyski, Kraków 2003
Targum Neofiti 1, t. IV, Księga Liczb, tłum. A. Kuśmirek, Lublin 2025
Józef Flawiusz, Wojna żydowska, tłum. J. Radożycki, Warszawa 1992
Klaudiusz Ptolemeusz, Czworoksiąg (Tetrábiblos), tłum. oprac. G. Muszyński, wstęp J.Włodarczyk, G. Muszyński, Wrocław 2012
Marek Junianus Justynus, Zarys dziejów powszechnych starożytności na podstawie Pompejusza Trogusa, tłum. I. Lewandowski, Warszawa 1988
Swetoniusz, Żywoty cezarów, Wrocław 1987
Tacyt, Dzieła, t. I-II, tłum. S. Hammer, Warszawa 1957
Historycy cesarstwa rzymskiego. Żywoty cesarzy od Hadirana do Numeriana, tłum. H. Szelest, Warszawa 1966
Pliniusz, Historia naturalna, t. I, tłum. pod red. I. Mikołajczyka, Toruń 2017
Cyceron, Pisma filozoficzne, t. I, tłum. W. Kornatowski, Warszawa 1960
Tytus Liwiusz, Dzieje Rzymu od założenia miasta, t. 1-2, tłum. A. Kościołek, Wrocław 1971-1973
Wergiliusz, Eneida, tłum. R.R. Chodkowski, Lublin 2024
Orygenes, Przeciw Celsusowi, tłum. S. Kalinkowski (wyd. 2), Warszawa 1986
Firmicus Maternus, Matheseos Libri VIII, tłum. oprac. J. Rhys Bram, Park Ridge NJ 1975
J. Włodarczyk, Tajemnica Gwiazdy Betlejemskiej, Warszawa 2005
R. Zając, Trzej królowie. Tajemnica mędrców ze Wschodu, Kraków 2020
D.H. Clark, J.H. Parkinson, F.R. Stephenson, An Astronomical re-appraisal of the Star of Bethlehem, Quarterly Journal of the Royal Astronomical Society – a nova in 5 BC, 18 (1977), s. 443-449
C. Cullen, Can we Find the Star of Bethlehem in Far Eastern Sources?, Quarterly Journal of the Royal Astronomical Society, 20 (1979), s. 153-159
A.J. Sachs, C.B.F. Walker, Kepler's View of the Star of Bethlehem and the Babylonian Almanac for 7/6 B.C., Iraq 46/1 (1984), s. 43-55
C. Humphreys, The Star of Bethlehem a Comet in 5-BC and the Date of the Birth of Christ, Quarterly Journal of the Royal Astronomical Society 32 (1991), s. 389-407
M.R. Molnar, The Star of Bethlehem: The Legacy of the Magi, New Brunswick 1999
V. G. Gurzadyan, R. Vardanyan, Halley's comet of 87 BC on the coins of Armenian king Tigranes? Astronomy & Geophysics 45/4 (2004) [online]
A. Adair, A., (2012), The Star of Christ in the Light of Astronomy, Zygon: Journal of Religion and Science 47/1 (2012), s. 7–29 [online]
H.R. Jacobus, Balaam’s ‘Star Oracle’ (Num 24:15–19) in the Dead Sea Scrolls and Bar Kokhba, [w:] The Star of Bethlehem and the Magi Interdisciplinary Perspectives from Experts on the Ancient Near East, the Greco-Roman World, and Modern Astronomy, red. P.H. Barthel, G.H. van Kooten, Boston MA 2015, s. 399-429
A. Adair, A Critical Look at the History of Interpreting the Star of Bethlehem in Scientific Literature and Biblical Studies. [w:] The Star of Bethlehem and the Magi, s. 43-84
S. Heilen, The Star of Bethlehem and Greco-Roman Astrology, Especially Astrological Geography, [w:] The Star of Bethlehem and the Magi, s. 298-357
A. Panaino, The Case of Mithridates' Comets, Iran & the Caucasus, 22/3 (2018), s. 232-256

Tagi: Biblia, Stary Testament, Nowy Testament, Ewangelia Mateusza, Gwiazda Betlejemska, historia, Ewangelia Mateusza, apokryfy, Józef Flawiusz, historyczny Jezus, starożytność, wczesne chrześcijaństwo, Boże Narodzenie, Herod, Herod Wieki, narodziny Jezusa, Rzym, August, Balaam