گندوم درو در قلیاقل با غزل هزارگی(دیدو)

Описание: تفاوت دَیدُو با بُولبِی
(باتوجه به دیدوخوانی الهه سرور)
....
دَیدُو، دُو وَ دَی و یا غزل مخصوص جاغوری، مالستان و بخشی از قره‌باغ است. در قره‌باغ در منطقة تَمکِی دیدو رواج داشته است. در مالستان به ویژه در پشی و شیرداغ دیدوخوانی رواج دارد. رواج عام دیدو در جاغوری است. بیشترین خوانندگان دیدو از جاغوری است. دیدو در مناطق دیگر هزارستان دیده نشده است. در مناطق دیگر هزارستان بولبی رواج است.
دیدو در لحن، صدا، کشیدگی صدا، ترنم، تحریر، سبک که هزاره‌ها «رَفت» می‌گویند با بولبی فرق دارد. مهم‌ترین فرق بولبی با دیدو در تحریر است. چیزی که در موسیقی افغانستان به آن «ایستایی» می‌گویند.
بولبی از نظر ظرفیت صدا، ساده است و دیدو پیچیده است. بولبی را هر کس می‌تواند زمزمه کند؛ اما دیدو را هر کسی نمی‌تواند اجرا کند. بولبی، نیاز به صدای خوش ندارد؛ اما خوانندگان دیدو باید صدای خوش داشته باشند.
مهم‌ترین تفاوت دیدو با بولبی تحریر یا ایستایی است. به طور نمونه وقتی این دوبیتی خوانده می‌شود:
دو گل دادوم نگا کو او گل مه
مه که رفتم دوا کو او گل مه
مه که رفتوم بیایوم یا نیایوم
به دل صبر خدا کو او گل مه
اگر بولبی باشد، بدون تحریر دوبیتی دوم به دنبال آن خوانده می‌شود؛ اما اگر دیدو باشد، دیدوخوان با کمی مکث و توقف، برای گرم کردن صدا و شنوندگان، شروع به تحریرخوانی می‌کند که پی‌در‌پی اجرا می‌شود :
ده رای تَیلُو دُو وَ دَی
چَرگُل ده بینی دُو وَ دَی
چیمای شی سُرمه دُو وَ دَی
ده زیر زینه دُو وَ دَی
ده چیم شی صدقه دُو وَ دَی
شیرین گله او دُو وَ دَی
او دُو وَ دَی
دُو وَ دَی او دُو وَ دَی.
که این تحریرها را بولبی ندارد و در غزل‌خوانی مناطق دیگر هزارستان نیز دیده نشده است.
خلاصه این که موسیقی سراسر هزارستان را می‌توان بولبی خواند؛ اما آوازخوانی بدون موسیقی مردم جاغوری، مالستان، بخشی قره‌باغ به ویژه تمکی و بخشی از ارزگان خاص را نمی‌شود بولبی گفت. موسیقی آوازی به انگلیسی «اوکال موسیقی» (Vocal music) این مناطق را باید دَیدُو، دُو وَ دَی و یا غزل خواند.
باتوجه به این تفاوت آن‌چه الهه سرور خوانده است، دَیدُو یا دُو وَ دَی نیست؛ بلکه بولبی است. برای این که این تفاوت را درک کرد، باید دَیدُو، دُو وَ دَی‌خوانی سید ابراهیم لشمک‌زاده، قنبرعلی کفتان، میر حسن رضایی، علی مدد پاتو، غلام‌حسن و اسحاق‌علی غزل‌گُوی را شنید.
یاهو!






#hazaragi #music #newhazaragisong #آهنگ_جدید #هزارگی #آهنگ #موسیقی #dambora #kabul #خواندن_های_افغانی