ycliper

Популярное

Музыка Кино и Анимация Автомобили Животные Спорт Путешествия Игры Юмор

Интересные видео

2025 Сериалы Трейлеры Новости Как сделать Видеоуроки Diy своими руками

Топ запросов

смотреть а4 schoolboy runaway турецкий сериал смотреть мультфильмы эдисон
Скачать

मन पर विजय: अकुशल से कुशल की ओर

Автор: Understanding Buddha's Teachings

Загружено: 2026-02-28

Просмотров: 457

Описание: अब समय आ गया है कि हम दस अकुशल कर्मों (दश अकुशल कर्मपथ) के संबंध में जो चर्चा हुई है, उसे केवल सिद्धांत तक सीमित न रखें, बल्कि उसे व्यवहार में उतारें। यदि हम वास्तव में साधना में आगे बढ़ना चाहते हैं, तो हमें शील को आधार बनाकर समाधि की भूमि तैयार करनी होगी। शील केवल एक नैतिक नियम नहीं है, बल्कि वही वह आधार है जिस पर स्थिर चित्त खड़ा होता है। इसलिए हमें निरंतर यह देखना होगा कि दस अकुशल कर्मों में से हम किसका उल्लंघन कर रहे हैं — चाहे वह शरीर से हो, वाणी से हो या मन से।

इसके साथ एक अत्यंत महत्वपूर्ण बात समझनी आवश्यक है: हर कर्म पहले मन में उत्पन्न होता है, फिर वह वाणी और शरीर के रूप में प्रकट होता है। क्रम यह है — पहले चित्त, फिर वाणी, फिर कर्म। उल्टा नहीं। इसलिए यदि हम केवल बाहरी व्यवहार को सुधारने का प्रयास करेंगे और मन को नहीं देखेंगे, तो परिवर्तन अधूरा रहेगा।

इसी कारण हमें केवल “संवेदनाओं” तक सीमित नहीं रहना चाहिए। हमें वस्तुनिष्ठ रूप से यह देखना होगा कि हम क्या कर रहे हैं और उस समय हमारे मन की अवस्था क्या है। जब कोई परिस्थिति सामने आती है, तो तुरंत मन में एक प्रतिक्रिया उठती है — वही आगे चलकर भावना (वेदना), वाणी और कर्म का रूप लेती है। यदि हम मन को प्रारंभ में ही देख लें, तो पूरी श्रृंखला को समझ सकते हैं।

इस निरीक्षण को विकसित करने के लिए “योनि‍सो-मनसिकार” का अभ्यास आवश्यक है। योनि‍सो-मनसिकार का अर्थ है — वस्तुओं को उनकी जड़ में जाकर देखना, सही ढंग से विचार करना, मूल कारण को समझना।

इसके अंतर्गत हमें निम्न बातों को देखना चाहिए:

पहला — मन की वर्तमान स्थिति (चित्त की स्थिति)। उस समय मन में लोभ है, द्वेष है, मोह है, या शांति है? यह स्पष्ट रूप से देखना आवश्यक है।

दूसरा — मन की एकाग्रता (एकाग्गता)। क्या मन एक विषय पर स्थिर है या अनेक दिशाओं में भटक रहा है?

तीसरा — विचलन का अभाव (अविक्खेप)। क्या मन बाहरी परिस्थितियों से हिल रहा है या स्थिर है?

चौथा — स्थापित स्मृति (उपत्थित सति)। क्या सजगता उपस्थित है? क्या हम जागरूक हैं कि इस समय हमारे भीतर क्या चल रहा है?

इन चारों की निरंतर जाँच ही वास्तविक साधना है।

जब हम लगातार मन की अवस्था की समीक्षा करते हैं, तब हम स्पष्ट रूप से देख सकते हैं कि किसी परिस्थिति के आते ही किस प्रकार भावना उत्पन्न होती है। पहले मन की वृत्ति उठती है, फिर वेदना प्रकट होती है, फिर उससे प्रेरित होकर वाणी और कर्म उत्पन्न होते हैं।

यदि हम प्रारंभिक स्तर पर ही चित्त को देख लें, तो अकुशल कर्मों की धारा वहीं रुक सकती है। यही शील से समाधि की ओर जाने का मार्ग है। यही अभ्यास धीरे-धीरे मन को शुद्ध करता है और आगे प्रज्ञा के लिए आधार बनता है।

अतः अभ्यास का सार यह है — निरंतर मन को देखना, उसकी अवस्था को पहचानना, और जागरूक रहना कि सब कुछ मन से प्रारंभ होता है। जब यह स्पष्ट हो जाता है, तब साधना वास्तविक रूप से गहराई पकड़ती है।

Не удается загрузить Youtube-плеер. Проверьте блокировку Youtube в вашей сети.
Повторяем попытку...
मन पर विजय: अकुशल से कुशल की ओर

Поделиться в:

Доступные форматы для скачивания:

Скачать видео

  • Информация по загрузке:

Скачать аудио

Похожие видео

США и Израиль атаковали Иран. Хаменеи убит. Что будет дальше? Максим Шевченко: Особое мнение

США и Израиль атаковали Иран. Хаменеи убит. Что будет дальше? Максим Шевченко: Особое мнение

Vipassana Art of Living - Episode 8

Vipassana Art of Living - Episode 8

РАБОТАЕТ УЖЕ ЧЕРЕЗ ЧАС! Энергия Соли Притягивает Невероятное. Совет от Петра Гаряева

РАБОТАЕТ УЖЕ ЧЕРЕЗ ЧАС! Энергия Соли Притягивает Невероятное. Совет от Петра Гаряева

उद्धच्च और कुक्कुच्च पर कैसे काम करें?

उद्धच्च और कुक्कुच्च पर कैसे काम करें?

पुराने कर्मों से छुटकारा कैसे पाएँ? || जानिए आपका पुराना और नया कर्म के बारे में || By Bhante Suyash

पुराने कर्मों से छुटकारा कैसे पाएँ? || जानिए आपका पुराना और नया कर्म के बारे में || By Bhante Suyash

शांत रहने का गुप्त मंत्र जानें! Secrets to Stay Calm! | 04 Aug 2024| Mangal Pravachan| PramansagarJi

शांत रहने का गुप्त मंत्र जानें! Secrets to Stay Calm! | 04 Aug 2024| Mangal Pravachan| PramansagarJi

Виталий Портников: Трамп нацелен на быструю победу в Иране. Ось зла сбросила маски.

Виталий Портников: Трамп нацелен на быструю победу в Иране. Ось зла сбросила маски.

How many realms have I visited?

How many realms have I visited?

विपश्यना और जीवन एक अंतर्दृष्टि: एस.एन. गोयन्का का पुराने साधको को मार्गदर्शन, माटुंगा-२९ जुलाई १९९०

विपश्यना और जीवन एक अंतर्दृष्टि: एस.एन. गोयन्का का पुराने साधको को मार्गदर्शन, माटुंगा-२९ जुलाई १९९०

Life of the Buddha-An Interview with Acharya S. N. Goenka (Hindi)

Life of the Buddha-An Interview with Acharya S. N. Goenka (Hindi)

10 Day Vipassana Course - Day 1 (Hindi)

10 Day Vipassana Course - Day 1 (Hindi)

Ratana Sutta | हिंदी अर्थ सहित रतन सुत्त | download pdf and mp3 | #RatanSutta | #buddha | #buddhism

Ratana Sutta | हिंदी अर्थ सहित रतन सुत्त | download pdf and mp3 | #RatanSutta | #buddha | #buddhism

USA zatapia flotę Iranu – 9 okrętów zniszczonych i posłanych na dno

USA zatapia flotę Iranu – 9 okrętów zniszczonych i posłanych na dno

विपस्सना ध्यान सही ढंग से कैसे करें? | Bhagvan Buddha ki Vipassana | Guru Bhante Ji

विपस्सना ध्यान सही ढंग से कैसे करें? | Bhagvan Buddha ki Vipassana | Guru Bhante Ji

Cejrowski ostrzega: To KULT ŚMIERCI. Iran chce zabić miliony w Europie? Trzeba skończyć z tą sektą

Cejrowski ostrzega: To KULT ŚMIERCI. Iran chce zabić miliony w Europie? Trzeba skończyć z tą sektą

हम हर क्षण कहाँ जा रहे हैं? — अधोगति का रहस्य

हम हर क्षण कहाँ जा रहे हैं? — अधोगति का रहस्य

🔥 СРОЧНО! ВОЙНА В ИРАНЕ! ГИБЕЛЬ ХАМЕНЕИ И БОРЬБА ЗА ВЛАСТЬ! ФАРХАД МАМЕДОВ

🔥 СРОЧНО! ВОЙНА В ИРАНЕ! ГИБЕЛЬ ХАМЕНЕИ И БОРЬБА ЗА ВЛАСТЬ! ФАРХАД МАМЕДОВ

☸️ नसीब वाले ही सुनते हैं भगवान बुद्ध के ऐसे चमत्कारी मंगल गीत ~ Best Buddha Bhajan #buddha

☸️ नसीब वाले ही सुनते हैं भगवान बुद्ध के ऐसे चमत्कारी मंगल गीत ~ Best Buddha Bhajan #buddha

Totalna eskalacja! USA tracą samoloty. Rakiety na Turcję. Region w ogniu — Piotr Zychowicz

Totalna eskalacja! USA tracą samoloty. Rakiety na Turcję. Region w ogniu — Piotr Zychowicz

☸️सबसे ज़्यादा बजने वाले भगवान बुद्ध के मंगल मैत्री गीत~ Best Dhamma Geet | New Buddha Bhajan#buddha

☸️सबसे ज़्यादा बजने वाले भगवान बुद्ध के मंगल मैत्री गीत~ Best Dhamma Geet | New Buddha Bhajan#buddha

© 2025 ycliper. Все права защищены.



  • Контакты
  • О нас
  • Политика конфиденциальности



Контакты для правообладателей: [email protected]