Tvrđava Kurvingrad (Koprijan) kod Niša

Описание: Aleksandar Deroko u knjizi „Srednjevekovni [sic] gradovi u Srbiji, Crnoj Gori i Makedoniji zapisao je: „Koprijan je sazidao 1372. g. u vreme kneza Lazara neki Nenad, sin kaznaca Bogdana (prema natpisu na kamenome nadvratniku, danas u niškome muzeju). Grad je uzeo sultan Musa 1413. godine, ali ga je njegov brat Mehmed vratio despotu Stefanu. Verovatno istovetan sa današnjim „Kurvingradom“, 11 km južno od Niša.“

O Kurvingradu Feliks Kanic, austrougarski putopisac, etnolog i arheolog u svojoj trotomnoj knjizi „Srbija – zemlja i stanovništvo“ iz 1904. godine piše ovako:

„Osnivanje ovog grada, koji se u poslednjih nekoliko godina više i ne pominje, narod pripisuje kneginji Niši, sestri onih bugarskih kneginja koje su sagradile dunavske tvrđave Vidin i Vidbol. A ime Kurvingrad potiče, po narodu, otuda što je ta Niša održavala nedozvoljene odnose s kaluđerima u manastiru Komiga na drugoj strani reke. Da bi tu vezu olakšala, nemoralna dama je između svog grada i manastira razapela platno po kojem je prelazila. Na filitnoj steni na kojoj se nalazio manastir još se vide neki ostaci, ali je ružna uspomena u narodu sprečila njegovo obnavljanje. Ipak ga sujeverni ljudi posećuju i podvlače se pod neki izdubljeni čudotvorni kamen tražeći tamo leka svojoj bolesti. Kao današnja solunska železnička pruga, i rimski put Naissus-Thessalonica išao je od Niša južnim aluvijalnim pojasom do klisure kod Kurvingrada. Neposredno pred njim, jedna pešačka staza od usamljenog »Kurvinog hana« vodi uzbrdo preko delom travnatog, delom šljunkovitog terena ka ruševinama istoimenog grada. Prema proučavanjima i nalazima koje sam izvršio, odnosno učinio 1887-1889. u okolnoj zoni, za mene je danas izvesno da su Rimljani na ovom kurvingradskom brdu imali kastel koji je štitio njihov put od Niša ka Solunu. Zapadni povijarac Seličevice, na kome se na visini od 338m kao kruna nalaze ruševine Kurvingrada, upravo je kao stvoren za takav zadatak. Sa nešto nižom Komigom na drugoj strani on potpuno zatvara usku klisuru Morave, u kojoj današnji put, sledeći antičku trasu, i pruga Niš-Vranje prelaze Moravu i Toplicu dvama mostovima udaljenim međusobno samo jedan kilometar. Godine 1413. srpski despot Stefan, stojeći na strani sultana Mehmeda, pozivao je taj tvrdi grad (koji se tada zvao Koprijan) na predaju, ali bez uspeha; nije poznato kada je razoren. Još pre pedeset godina njegovi kvadratni zidovi i ulaz bili su u znatno boljem stanju; nad ulazom je bio ugrađen rimski kamen s natpisom u četiri reda, ukrašen dvema bistama; gornji deo pripada onoj epohi kad je svaka srpska župa imala svoga vojvodu i kad su se labavo povezane pokrajine preko zajedničkog velikog župana pojavljivale kao država samo prema drugim zemljama. Povodeći se za imenom, neki su izgradnju ovog grada pripisivali kralju Matiji Korvinu, mada je dokazano da u njegovo vreme vlast Ugarske nije dopirala do ušća Toplice. Sa kurvingradskog platoa otvara se dalek i jasan pogled na Leskovac. Moju topografsku žetvu neočekivano je nadmašila arheološka.“