Ból głowy. Co nas powinno zaniepokoić?

Описание: Miniatury filmów zostały wykonane samodzielnie przez autora niniejszego kanału lub pobrane na zasadzie CC0 (Creative Commons Zero) z domen publicznych i w żaden sposób nie naruszają niczyich praw autorskich.

Bóle głowy to najczęstszy objaw chorobowy. „Paluszek i główka to szkolna wymówka” - brzmi przysłowie. Ból głowy może być traktowany jako choroba – na przykład migrenowy ból głowy, klasyfikowany w wykazie chorób ICD-10, lub może być objawem innej choroby.

Najczęściej występujące bóle głowy to tak zwane naczynioruchowe bóle głowy, ból migrenowy, bóle klasterowe, czyli gromadne. Stanowią one 90% wszystkich bólów głowy. Tylko 10% przewlekłych bólów głowy jest sygnałem innej choroby zagrażającej życiu, w tym najczęściej krwiaka podtwardówkowego, zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, podrażnienia opon mózgowych, tak zwanego meningismus, guzów mózgu, urazów wewnątrzczaszkowych, zapalenia zatok przynosowych, infekcji bakteryjnej lub wirusowej.

Przyczyną bólów głowy są najczęściej zmiany kurczliwości naczyń krwionośnych – wazodylatacja i wazokonstrykcja, wywołane ciepłem, zimnem, wahaniami temperatury, spożywanym pokarmem – kawą, herbatą, czekoladą, lekami, wahaniami stężeń hormonów – serotoniny i tryptofanu, nadciśnieniem tętniczym, zatruciem aldehydem octowym i mrówkowym, odwodnieniem organizmu, guzami nowotworowymi, brakiem snu. Bóle głowy często występują w depresji i nerwicach wegetatywnych.

Łagodny ból głowy jest najczęściej przewlekły, utrzymuje się wiele miesięcy i jego natężenie zmienia się w czasie – nasila i maleje, pulsuje w skroniach, ustępuje podczas ucisku, powtarza się w czasie, nie towarzyszą mu objawy ogólne, takie jak wymioty, spadek masy ciała, zaburzenia koordynacji ruchów, sztywność karku, gorączka. Niepokojący jest ból, który pojawił się nagle i od samego początku ma bardzo duże nasilenie, jeżeli jest to najsilniejszy ból doświadczony dotychczas, jeżeli pojawił się po raz pierwszy po 50 oku życia, jeżeli towarzyszy mu gorączka, sztywność karku, zaburzenia koordynacji ruchów i widzenia, utrata przytomności, krwawa wysypka. Niepokojące są także objawy grypopodobne, które wystąpiły w środku lata.

W profilaktyce najczęściej występujących bólów głowy należy unikać suszenia głowy gorącym powietrzem i gorących kąpieli rano, przed wyjściem na zewnątrz, zwłaszcza w zimie, chronić głowę pod czapką, unikać pokarmów wyzwalających ból głowy – mocnej kawy, herbaty, czekolady, alkoholu. Należy pamiętać o tym, że ból głowy może być wyzwolony przez leki, zwłaszcza przeciwdepresyjne.

Diagnostyka bólów głowy opiera się przede wszystkim na dokładnym wywiadzie, określenia czasu ich trwania, charakteru, towarzyszących objawów ogólnych, stosowanych leków i używek. Rzadko wymagane są dodatkowe badania – morfologia krwi, badanie ogólne moczu, badanie płynu mózgowo-rdzeniowego. Czasem więcej informacji mogą dostarczyć badania obrazowe – tomografia komputerowa i rezonans magnetyczny.

W domowym postępowaniu przedlekarskim należy przede wszystkim w razie ataku bólu głowy zmierzyć ciśnienie tętnicze krwi, temperaturę ciała i w razie potrzeby zastosować lek przeciwbólowy – najlepiej paracetamol. Czasami pomagają olejki eteryczne – goździkowy, melisowy, rozmarynowy, lawendowy, rozcieńczone w roztworze alkoholu. Można je stosować miejscowo, wcierając w obolałe miejsce. Korzystnie działają także nalewka z głogu, melisy i krople miętowe. Zaobserwowano korzystny wpływ witaminy C i witaminy B-complex.

Piśmiennictwo:
1. Fumal A, Schoenen J. Lancet Neurol 2008;7:70–83
2. Headache Classification Subcommittee of the International Headache Society. The international classification of headache disorders, 2. ed. Cephalalgia 2004;2,:1–160.
3. Loder E, Rizzoli P. BMJ 2008;336:88–92.
4. Lyngberg AC, Rasmussen BK, Jørgensen T, Jensen R. Eur J Epidemiol. 2005;20(3):243–9.