Րուրի Լաո – Սասնո օրորոցային // Lullaby from Sassoun - Ruri lao

Описание: Սասնո օրորոցային – Րուրի Լաո

Երգում է արմատներով Սասունցի Թագուհի Սիմոնյանը։
Թագուհին երգը սովորել է հորաքրոջից։ Դեռ օրորոցի սնարից էր մաքրամաքուր տոհմիկ երգը Թագուհուն թելով կապել արմատներին,ինչն էլ հետագայում իր ցանկալի պտուղներն է տվել։ «Րուրի Լաո»–յի մեղմիկ ելևէջների մեջ մեր բազմադարյան պատմության բույրն է , հայ մայրերի հույզերը,սրտի փափագները,կարոտը,ռազմաշունչ կոչը․․․Ամեն ինչ է ամփոփված մեր օրորոցայիններում․․․
Թագուհին արդեն 33 տարի է մեղվաջան աշխատանքով մատաղ սերնդին է փոխանցում պապերից ավանդ ստացած ավանդական երգն ու պարը։Վերջերս նաև անդամագրվել է Ռուդիկ Հարոյանի անվան «Մասունք» ավանդական երգ ու պարի համույթին։

Իր անցած ճանապարհի,պապերի,էրգրի անսահման կարոտի մասին է պատմում Թագուհին․
«Տիեզերքն ինձ ուղարկեց գաղթականի ընտանիքում լույս աշխարհ գալու,որպեսզի տարածեմ ու պահպանեմ իմ տոհմական արժեքները․․․
Սիմոն պապս էրգրում կորցնելով մոտ 40 շունչ գերդաստանը, ցավը սրտում միանում է Անդրանիկ զորավարի ֆիդայիներին։ Դիպուկ հրաձիգ էր պապս։ Հետագայում պապս պատմել է մորս՝ իր հարսին,թե որքան թուրք է այն աշխարհ ուղարկել․․․Սիմոն պապս գաղթել է Սղերդի գավառի Ռեդվան քաղաքից,Բաղեշի նահանգ։ Հետագայում Զորավար Անդրանիկի խմբի հետ միասին անցնում է Արևելյան Հայաստան ։ Մի խումբ գաղթականներով՝ մոտ 9 ընտանիք բնակություն են հաստատում Վժան, այժմյան Ուջան գեղատեսիլ վայրում, որտեղ վժժալով սարերից ջուր էր հոսում։ Այստեղ էլ հաստատվեցին ապրելու այն մտքով, որ մի օր հաստատ հետ են գնալու էրգիր․․․Այստեղ հաստատվելուց որոշ ժամանակ անց, Սիմոնը գտնում է Վանեցի գաղթական տատիս,ամուսնանում է, 2 որդի և 3 դուստր են ունենում։
Որդիներից մեկը՝ Հովհաննես–Հունանը հայրս էր։ Հայրս ճանաչված էր որպես հարսանիքների անգերազանցելի խաղ ու պար ասող։ Հարսանիքների ծաղիկների,ընկերների՝ դհոլչի Մամբրեյի, Քավոր Հարութի,Քավոր Վերդի հետ խաղ էին ասում ու նվագում, թնդեցնում ու ուրախությամբ լցնում ամբողջ հարսանքաօրը։Երբ նոր երգեր էր սովորում,գալիս էր տուն և սովորեցնում մորս։ Այդ օրերին էլ ռազմահայրենասիրական երգերը արգելված էր,սակայն հայրս համաձակորեն երգում էր։Սիմոն պապիս ու Թագուհի տատիս էրգրի համն ու հոտը երգի,պարի ու ավանդական բառ ու բանի,ծես ու խաղի միջոցով փոխանցվել էր իր որդիներին։ Սա իմ հայրական տոհմն էր։ Էմման էլ մայրս էր՝ ամատներով Օրգով գյուղից, ում ազգատոհմը նույնպես գաղթականներ էին,եկել էին Ալաշկերտից և Մոկաց երկրից։
Այս երկու հզոր տոհմերի արժեհամակարգի կրողն եմ ես՝ Թագուհի Սիմոնյանս՝ ծնված 1968 թվականի հունվարի 6–ին,Ուջան գյուղում։ Ինձ էր փոխանցված իմ սիրելի ժողովրդի երգն ու պարը,որի կրողն ու փոխանցողը ակամայից դարձա արդեն 33 տարի։
Սկզբում այնքան էլ չէի գիտակցում՝ ինչ կարևորագույն բաժին գործ եմ ստաձնել,ուղղակի կատարում էի իմ աշխատանքը մեծ սիրով ու ոգևորությամբ։ Տարիներ անց արդեն հասկացա,թե ի՜նչ հզոր արժեքներ եմ կրում իմ մեջ և որքան կարևոր է մատաղ սերնդին հենց տոհմիկ արժեքներով դաստիարակություն տալը։Վերջերս իմ համագյուղացիներից լսեցի, թե ինչպես էր ժամանակին Թագուհի տատս հավաքում գյուղի երեխաներին մեր տան պոպոքի ծառի տակ ու սովորեցնում երգել պապերից ժառանգած երգերը։

Ուջանի մշակույթի տանն աշխատանքի եմ ընդունվել 1988 թ․ դեկտեմբերի 1–ին՝ որպես գեղմասվար։ Շատ կարճ ժամանակում հավաքել եմ երեխաների և երգչախումբ ստեղծել։ Արդեն 1989 թ–ին իմ երգչախումբը ճանաչված էր ոչ միայն տարածաշրջանում,այլ ամբողջ Հայաստանում։ Նույն թվականին խումբն արժանացել է դափնեկրի կոչմանը ։
Այդ թվականներին բազում միջոցառումների և համերգների մասնակիցը դարձավ Անդրանիկ Օզանյանի անունը կրող երգչախումբը։
Իմ ծնունդից առաջ, Ուջան գյուղում գործել է մեծահասակների պարախումբ։ Խմբի գործունեությունը կարճ է տևել։ Ուջանի Մշակույթի տանն աշխատանքի անցնելուց հետո, տնօրեն Փայլակ Հակոբյանի հետ միասին վերստեղծեցինք ընտանեկան մեծերի խումբ ։ Արդեն 1997 թվականին խումբը ճանաչված էր Հայաստանում,հյուրախաղերի էր հասցրել մասնակցել ոչ միայն մայր հայրենիքում, այլ Վրաստանում։ Սակայն խմբի գործունեությունը կրկին կարճ է տևել։Նույն ժամանակահատվածում համատեղ գործում էր նաև իմ կողմից հիմնադրված «Անդրանիկ» երգչախումբը, որը հետո դարձավ երգ ու պարի համույթ։
Արդեն 1999 թ–ի օգոստոսին խումբը Հունգարիայում միջազգային փառատոնի մասնակցեց և փայլուն ելույթներ ունեցավ՝ պատվով ներկայացնելով ավանդական երգն ու պարը։
1997 թվականին Ուջանի մշակույթի տանը հավաքեցինք և ստեղծեցինք երգի ու պարի խումբը, որն իր հարկի տակ հավաքեց էրգրի տոհմիկ պարն ու երգը կրող զավակների։
Ես նույնպես պարում և երգում էի խմբում։ Գյուղի մեծերի խորհրդով խմբի անունը կնքեցինք «Կարոտ» , որովհետև հենց Էրգրի անսահման կարոտն էր ամփոփված մեր երգերում և պարերում․․․Խումբն այսօր հայտնի է «Ուջան–Կարոտ» անունով։ Սկզբում խումբը ներկայացնում էր միայն Սասուն–Մուշ տարածաշրջանի երգեր,պարեր,իսկ այժմ արդեն բազում տարածաշրջանների երգեր և պարերի կրող է։
Այս տարիների ընթացքում շատ երգեր և պարեր անձամբ եմ գրառել բանահավաքչական աշխատանքի միջոցով, դրանք խմբագրել եմ, դասավորել։Ունեմ նաև հեղինակային երգեր։ Առաջին հեղինակային երգս ծնել է 2013 թվականին՝ «Սասնա ծուռ եմ» անունով, հետագայում էլ արդեն շատ այլ երգեր, որոնց թվում երգերը «Ծիրանի ծառ», «Պաշտպան հայրենյաց» և այլն։»

Լուսանկարը վերցված է ՀՈՎԻԿ ՉԱՐԽՉՅԱՆԻ էջից։Հղումը ստորև․
https://charkhchyan.wordpress.com/201...