XƏLİFƏ ÖMƏR və AZƏRBAYCANIN İŞĞALI

Описание: Bəlazurinin "Fütuh əl-Büldan", İbn Əsirin "əl-Kamil fi-t-Tarix", Təbərinin "Tarix ər-Rüsul vəl-Müluk", İbn Xəldunun "Kitab əl-İbar" və s. sünni müəlliflərinin əsərlərində xəlifə Ömərin əmrilə xilafət qoşunlarının Azərbaycana hücumu və işğal etməsi geniş təsvir edilib. Bu savaşlar nəticəsində işğalçı xilafət qoşunlarının minlərlə azərbaycanlını öldürməsi, qadın, uşaq və qocalara belə rəhm etməməsi, qadınları özlərinə kəniz etməsi, şəhər və kəndləri yandırması, yerli din və mədəniyyətlərin məhv edilməsi kimi faktlar qeyd olunur.
Təbəri yazır: “Hüzeyfə ibn əl-Yəman Dinəvərdən çıxaraq Azərbaycana daxil oldu. Yol boyu bir neçə qalanı yandırdı. Əhali müqavimət göstərdi. O, Bəlakandan Qəbələyə qədər torpaqları fəth etdi.”
(Təbəri, Tarix ər-Rusul vəl-Müluk, c. 4, s. 12–13)
Daha sonra Ütbə ibn Fərqəd Azərbayacana göndərildi. Təbəri yazır:
“Ütbə Azərbaycanın qəlbinə qədər daxil oldu. Xalq müqavimət göstərdi. Müsəlmanlar onları qılıncdan keçirdi. Bərdə yaxınlığında minlərlə adam öldürüldü, qadın və uşaqlar əsir alındı.”
(Təbəri, cild 4, s. 15–16)
Bəlazuri Fütuh əl-Büldan adlı əsərində yazır:
“Bərdə xalqı müqavimət göstərdi. Müsəlmanlar şəhəri ələ keçirəndə bir çoxlarını qılıncdan keçirdi. Qalanlar ya qaçdı, ya da cizyə verməyə məcbur edildi.”
(Bəlazuri, Fütuh əl-Büldan, s. 336)
İbn Əsir baş verənlərə toxunaraq yazır:
“Azərbaycanın bəzi bölgələri könüllü təslim olmadı. Ordu hücum etdi. Kəndlər yandırıldı, əhali əsir götürüldü.”
(İbn Əsir, əl-Kamil fit-Tarix, c. 2, s. 415)
Sözügedən tarixi məlumatlara görə, xilafət qoşunları yalnız ona müqavimət göstərən yerli silahlı birləşmələrlə deyil, zərərsiz kəndlilər və mülki əhali ilə də savaşmış və minlərlə dinc sakin bu amansız hücumların qurbanı olmuşdur.
Təbəri yazır:
“Azərbaycanın bəzi şəhərlərində qılıncdan keçirilənlərin əksəri qadın, qoca və uşaq idi. Onlar döyüşmürdülər. Amma müsəlman əsgərlər onları qənimət sayaraq öldürdülər və ya əsir götürdülər.”
(Təbəri, c. 4, s. 18)
Bu sitat tarixi mənbələrdə açıq şəkildə qeyri-döyüşçü əhalinin qanının töküldüyünü göstərən faktlardandır.
Digər məşhur əhli-sünnə tarixçisi Zəhəbi Azərbaycanın işğalıqla bağlı bunları qeyd edir:
“Fəthlərdən sonra əhaliyə cizyə və xərac qoyuldu. Bəziləri öz dinində qalmaq istədi, lakin başlarına türban əvəzinə bez parçası qoyularaq təhqir olundular.”
(Zəhəbi, Tarixul-İslam, c. 1, s. 345)
Azərbaycanın işğalı və xalqımıza qarşı bütün bu amansız cinayətlər hər bir azərbaycanlıda Ömərə qarşı münasibəti formalaşdırmaqda mühüm faktordur. Lakin bir çox məzhəb təəssübkeşləri sünni mənbələrində yazılan bu qanlı cinayətlərə baxmayaraq, xəlifə Ömərin Azərbaycana qarşı qanlı təcavüzkarlığını açıq şəkildə dəstəkləyir, ona din donu geyindirir və haqq qazandırır.
Bu da faktdır ki, o taylı, bu taylı azərbaycanlıların böyük əksəriyyəti, yumşaq desək, Öməri sevmir. Aydın məsələdir ki, heç bir vətənpərvər insan onun ölkəsini işğal edib talayan, din adıyla kütləvi qırğınlar həyata keçirən işğalçını sevə bilməz, onu “Həzrət” adlandırıb, “Allah ondan razı olsun” deyə bilməz. Evinin içində dinc həyat sürən ulu babalarımızı-nənələrimizi öldürən, evlərinə od vurub yandıran, torpaqlarını işğal edib əhalini din adıyla istismar edən birisindən Allah niyə razı olsun ki?..