Το γεφύρι του Παπαστάθη / The bridge of Papastathis

Описание: ΤΟ ΓΕΦΥΡΙ ΤΟΥ ΠΑΠΑΣΤΑΘΗ / ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ
The bridge of Papastathis (1746) / village: Anatoliki, district: Epirus, NW Greece

Παραγωγή: Αρχείο Γεφυριών Ηπειρώτικων
Νο καταγραφής / αρχειοθέτησης: 476
Μαγνητοσκόπηση: Σπύρος Μαντάς / 4.12.2006

Το γεφύρι του Παπαστάθη
Βρίσκεται ανατολικά των Ιωαννίνων, πέρα από τον Δρίσκο, γεφυρώνοντας τον Άραχθο ποταμό κάτω απ' το χωριό Ανατολική (Λοχάνιστα). Εξυπηρετούσε όλα τα χωριά στο νοτιοδυτικό Μαλακάσι και ιδιαίτερα τα βλαχοχώρια Συρράκο και Καλαρρύτες. Δίπλα του λειτουργούσαν χάνια, νερόμυλοι και μαντάνια.
Πρόκειται για μεγάλο γεφύρι, πολύτοξο με τέσσερα τόξα και τρία παράθυρα για το οποίο ο Ιωάννης Λαμπρίδης μας πληροφορεί: «...ο δε εκ Ματσουκίου της Μονής Βίλζης ηγούμενος Αγάπιος (1746) δι' 175 ενετικών φλωρίων ανήγειρε την κατά την θέσιν Παπα Στάθη γέφυραν, υφ' ην ο Άραχθος διέρχεται. Σημειωτέον δε, ότι και αι πέριξ κοινότητες έτερα 175 φλωρία ενετικά προς αποπεράτωσιν του αξιολόγου τούτου έργου προσήνεγκον».
Τούτες οι πληροφορίες φαίνεται πως κάποτε επιβεβαιώνονταν και από πλάκα που υπήρχε εντοιχισμένη σε τύμπανο του κτίσματος. Ο Γάλλος περιηγητής Pouqueville αναφέρεται σε επιγραφές που «...σε λαϊκή ελληνική γλώσσα αναγράφουν το όνομα του αρχιτέκτονα», κάτι που υποστηρίζει, έναν αιώνα αργότερα, και ο Κώστας Κρυστάλλης. Ο τελευταίος, κάνοντας τη διαδρομή Γιάννενα - Συρράκο τέλη δεκαετίας του 1880, μιλάει με αρκετές λεπτομέρειες για το γεφύρι, τη γύρω περιοχή, αλλά και τα ξεσπάσματα του ποταμού: «Πολύτοξος λιθίνη γέφυρα ενώνει την εντεύθεν επίπεδον όχθην με τους βράχους της Πίνδου απέναντι, ανεγερθείσα ως δεικνύει η επιγραφή της εν έτει 1746 υπό του ηγουμένου της μεταξύ Καλαρρυτών και Ματσούκι μονής Βίλζας Αγαπίου, όστις προσέφερεν 175 φλωρία ενετικά και άλλα τόσα συνέλεξεν εκ των πέριξ του ποταμού κοινοτήτων. Η γέφυρα λέγεται σήμερον γ ε φ ύ ρ ι τ ο υ Π α π α - Σ τ ά θ η. Υπό την μεγάλην αψίδα αυτής, την προς την Πίνδον, διέρχεται το ρεύμα (η λαμπάδα) του ποταμού, βαθύ και ήσυχον εν καιρώ θέρους∙ κατά τον χειμώνα η πλημμύρα αυτού είναι φοβερά. Αφού πληροί όλην την κοιλάδα εκείνην, υψώνεται ενίοτε και υπέρ αυτήν την μεγάλην της γέφυρας αψίδα και κατακαλύπτει αυτήν, συμπαρασύρει δε εις τα τεθολωμένα τότε ύδατά του ογκωδεστάτους λίθους και δέντρα ολόκληρα εκ Ζαγορίου ή Μετσόβου. Λέγουσιν οι περιοικούντες, ότι φωνάζουσι τότε από τα θεμέλια της γεφύρας οι εν αυτής ενταφέντες, ίνα στερεωθεί αύτη, αλέκτωρ και άραψ, κλονίζεται δε η γέφυρα σύσσωμος».
Το μέγεθος του χτίσματος, τα πολλά χρήματα που δαπανήθηκαν για την κατασκευή του, αλλά και οι καιρικές συνθήκες που συχνά επικρατούν εδώ, φαίνεται πως φόρτισαν υπέρμετρα τη φαντασία των ανθρώπων της περιοχής, που έδωσαν τις δικές τους εξηγήσεις. Είναι πολλές οι ιστορίες, οι θρύλοι που ακούγονται ακόμη και στις μέρες μας.